Και τώρα που φτάσαμε εδώ, ο παρατηρητής μπορεί πολύ εύκολα να τεκμηριώσει το συμπέρασμα ότι οι τέσσερις ομάδες που παραμένουν στη Ρωσία είναι ομάδες του προπονητή τους, ή πιο σωστά είναι ομάδες των οποίων οι προπονητές είχαν ετοιμάσει αποτελεσματικά αγωνιστικά σχέδια και είχαν θετική επιρροή με τις παρεμβάσεις τους από τον πάγκο κατά τη διάρκεια των αγώνων. Είναι άδικο να ξεχωρίσει κανείς έναν εκ των τεσσάρων στη δεδομένη στιγμή. Ετσι κι αλλιώς, είναι στη φύση αυτής της δουλειάς, το έργο κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από το τελικό αποτέλεσμα, από την κατάληξη της προσπάθειας και συνεπώς οφείλουμε να περιμένουμε το μεγάλο φινάλε στη διάρκεια των επόμενων επτά ημερών προτού ξεχωρίσουμε τον πιο κερδισμένο προπονητή του Μουντιάλ 2018. Στα μάτια μου όμως στη δεδομένη στιγμή είναι ένας αυτός που έχει παρουσιάσει το πιο εντυπωσιακό έργο, που έχει ήδη ξεπεράσει τις προσδοκίες. Αυτό που έχει επιτύχει μέχρι σήμερα ο Γκάρεθ Σάουθγκέιτ δεν είναι απλώς πρωτόγνωρο για το ποδόσφαιρο της πατρίδας του στη διάρκεια των τελευταίων 28 ετών, δεδομένου ότι η Αγγλία δεν είχε ξαναφτάσει μέχρι την ημιτελική φάση από το 1990. Είναι μια επιχείρηση αναμόρφωσης του εθνικού ποδοσφαίρου στην Αγγλία, μια επιτυχημένη προσπάθεια να αφήσει στην άκρη το άμεσο ποδόσφαιρο με τις βαθιές μπαλιές από την άμυνα προς τον σέντερ φορ και να παρουσιάσει μια ομάδα με περισσότερα τεχνικά στοιχεία, με πιο σύνθετη ανάπτυξη επιθέσεων, η οποία προσπαθεί με συνέπεια να παίξει ποδόσφαιρο κατοχής και στοχεύει να δείξει υπεροχή έναντι του αντιπάλου της και στο τεχνικό και όχι μόνο στο φυσικό παιχνίδι.
Αρκεί μια πρώτη ανάγνωση των δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί από την αγωνιστική δράση της Αγγλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο για να φτάσει ο παρατηρητής στο συμπέρασμα ότι αυτή είναι η … λιγότερο αγγλική εκδοχή της Εθνικής: το 85% των πασών που έχουν επιχειρήσει οι ποδοσφαιριστές του Σάουθγκέιτ είναι κοντινές πάσες. Τα πατροπαράδοτα “γεμίσματα”, οι μεγάλες μεταβιβάσεις έχουν περιοριστεί στο 12%. Η Αγγλία είναι μια ομάδα κατοχής της μπάλας (54,2% μέσος όρος), με υψηλή ακρίβεια στις μεταβιβάσεις (85,3%), η οποία ξοδεύει το μεγαλύτερο μέρος κατοχής της μπάλας στο μεσαίο (50%) και το επιθετικό τρίτο του τερέν (30%). Μια ομάδα της οποίας τα στατιστικά “φωνάζουν” ότι προσπαθεί να δημιουργήσει ποδόσφαιρο μέσα από μια διαδικασία βελτίωσης της ομαδικής τεχνικής και όχι να κρατήσει την παλιά συνταγή με το φυσικό παιχνίδι και το άμεσο ποδόσφαιρο που στόχευε στην κυριαρχία επί του αντιπάλου στη φυσική δύναμη.
Δεν αρκούν όμως τα παραπάνω για να εντυπωσιαστείς και να χειροκροτήσεις τον Σάουθγκέιτ για αυτό που έχει πετύχει ως εδώ. Περισσότερο σε εντυπωσιάζει η μελέτη της ιστορίας των προηγούμενων 19 μηνών, δηλαδή η εξέλιξη του project που εκπόνησε στο τέλος Νοεμβρίου του 2016, όταν έγινε μόνιμος προπονητής της Αγγλίας και υπέγραψε 4ετίες συμβόλαιο. Περίπου ενάμιση χρόνο πίσω ο 47χρονος προπονητής είχε την ιδέα να φτιάξει μια ομάδα από νιάτα, φρέσκα μυαλά, υψηλές φιλοδοξίες, δίψα για επιτυχίες, ενθουσιασμό για το εθνόσημο. Και στην εξέλιξη της προκριματικής φάσης κατέληξε στην αλλαγή του σχηματισμού, αφήνοντας στην άκρη το παραδοσιακό 4-4-2 και τις παραλλαγές του για να πάει στο 3-5-2 (3-1-4-2 και 3-4-2-1 είναι οι παραλλαγές που έχει χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα). Η εμπειρία που είχε ως διεθνής ποδοσφαιριστής και ως προπονητής της U21 Εθνικής τον οδήγησε στην ευφυή επιλογή να δώσει όλο τον χρόνο που είχε στα φιλικά προετοιμασίας για να εκπαιδεύσει την ομάδα του μόνο σε έναν σχηματισμό, με την άμυνα των τριών. Μετά από κάθε φιλικό παιχνίδι οι Αγγλοι δημοσιογράφοι του έβαζαν επίμονα την ερώτηση σχετικά με το αν θα έπρεπε να δουλέψει εναλλακτικά και το 4-2-3-1, που ήταν και ο πρώτος σχηματισμός που χρησιμοποιούσε στην προκριματική φάση. Και ο Σάουθγκέιτ έδινε επίμονα την ίδια απάντηση: “η Εθνική δεν είναι σύλλογος, δεν έχεις την πολυτέλεια του χρόνου για να εκπαιδεύσεις την ομάδα σε διαφορετικούς σχηματισμούς, οι ποδοσφαιριστές πρέπει να συνηθίσουν σε έναν σχηματισμό διότι διαφορετικά δεν θα υπάρξει αγωνιστική βελτίωση και δεν θα έρθουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα”. Μέχρι και την τελευταία στιγμή, πριν από το τελευταίο φιλικό με την Κόστα Ρίκα, οι Αγγλοι επέμεναν να ρωτούν “δεν δουλέψατε άλλο σύστημα από το 3-5-2”, γυρεύοντας μάλλον να τον εκθέσουν. Και ο Σάουθγκέιτ απαντούσε ειλικρινά και ωμά: “όχι”.
Ο Σάουθγκέιτ δεν έκανε μαγικά τον καιρό που συναρμολογούσε την Εθνική του. Δημιούργησε ένα κράμα των Τότεναμ και Μάντσεστερ Σίτι για να φτιάξει τον κορμό της ενδεκάδας και χρησιμοποίησε τα φιλικά προκειμένου να ταιριάξει καλύτερα τα κομμάτια του παζλ με βάση τα ατομικά χαρακτηριστικά των ποδοσφαιριστών του. Κατέληξε τον περασμένο Μάρτιο, σε δύο φιλικά παιχνίδια, στην επιλογή να χρησιμοποιήσει τον Κάιλ Γουόκερ στην αμυντική τριάδα, και περίμενε μέχρι και τα τελευταία φιλικά, στις αρχές του Ιουνίου, για να καταλήξει στον τερματοφύλακα και να επιλέξει τον Τζόρνταν Πίκφορντ.
Τον καιρό που ένα σωρό μέλη της υψηλής κοινωνίας του αγγλικού ποδοσφαίρου τον προέτρεπαν να επιλέξει πιο έμπειρους ποδοσφαιριστές, ο Σάουθγκέιτ έκλεινε τα αυτιά του και επέμενε να συγκεντρώνει τους νέους, που διψούν για επιτυχία και δεν έχουν προλάβει να εξελιχθούν σε πολυεθνικές επιχειρήσεις που εμπορεύονται ψυχαγωγία σε όλες τις αγορές του πλανήτη για να πουλήσουν το brand name τους προς εμπορική εκμετάλλευση. Τον καιρό που άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις μετέτρεπαν τα ανοιξιάτικα φιλικά τους σε all star games, ο Σάουθγκέιτ επιχειρούσε το fine tuning του αγωνιστικού πλάνου του αλλάζοντας “ζευγάρια” στις γραμμές και τις πλευρές προκειμένου να διαπιστώσει ποιος συνεργάζεται καλύτερα με ποιον.
Ολα αυτά, που θυμίζουν παραπάνω από έντονα την συνταγή που ακολούθησε την περίοδο 2001-’04 ο Οτο Ρεχάγκελ στην Ελλάδα, δεν είναι νεωτερισμοί. Σήμερα μπορεί να μοιάζουν με απλά και αυτονόητα βήματα, αλλά τον καιρό που τα επιχειρούσε ο Σάουθγκέιτ, ένας προπονητής χωρίς προηγούμενες σημαντικές επιτυχίες, ο οποίος είχε αρχικώς επιλεγεί ως προσωρινή λύση μετά το σοκ της αποχώρησης του Σαμ Αλαρντάις, και δεν γέμιζε το μάτι στην Αγγλία, ήταν όλα επιλογές με ρίσκο. Ναι, προτού αρχίσει η τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, η Ομοσπονδία ισχυριζόταν ότι θα στηρίξει για χρόνια τον Σάουθγκέιτ σε αυτή την αλλαγή που επιχειρεί στον τρόπο παιχνιδιού της Αγγλίας, αλλά αν η Εθνική είχε ήδη γυρίσει σπίτι σήμερα θα πιεζόταν να τον αντικαταστήσει.
Προτού μπει στο αεροπλάνο για την Ρωσία ο Σάουθγκέιτ δεν έταξε τίποτα. Εβαλε ως στόχο να μην επιστρέψει με μια “ταπεινωτική” ήττα, σαν αυτή που υπέστη η Αγγλία από την Ισλανδία στο Euro 2016. Ακόμη και αυτός, ο τρόπος που χειρίστηκε επικοινωνιακά την αποστολή “Παγκόσμιο Κύπελλο” ήταν παραδειγματικός. Την ώρα που προετοίμαζε ψυχικά και πνευματικά τους ποδοσφαιριστές του για μακρά παραμονή στη Ρωσία και την ώρα που οι παρατηρητές της δουλειάς του εκτιμούσαν ότι δημιουργείται μια καλή ομάδα, ο Σάουθγκέιτ απέφευγε τα μεγάλα λόγια και δεν δήλωσε ποτέ ότι το βλέμμα του φτάνει μακρύτερα από την πρόκριση από την φάση των ομίλων.
Βαδίζοντας στα χνάρια του Ρεχάγκελ, τούτες τις μέρες, δηλαδή πριν ακόμη από τον προημιτελικό με την Σουηδία, ο Σάουθγκέιτ μιλούσε στους ποδοσφαιριστές του αλλά και δημοσίως για την αξία της στιγμής, προκαλώντας τους να αδράξουν την “ευκαιρία” που τους παρουσιάζεται. “Μπορεί σε δύο χρόνια να είμαστε μια καλύτερη ομάδα, αλλά ποτέ δεν ξέρεις αν θα έχεις ξανά την ευκαιρία να φτάσεις στα ημιτελικά του Μουντιάλ”, έλεγε την Παρασκευή. Λόγια βγαλμένα από τις ομιλίες του Ρεχάγκελ προς τους Ελληνες ποδοσφαιριστές 14 χρόνια πίσω, αυτό το “μπορεί να μην έχουμε ποτέ ξανά τόσο μεγάλη ευκαιρία να φτάσουμε μακριά”.
Το ποδόσφαιρο της Αγγλίας δεν είναι όσο ελκυστικό έχει υπάρξει το ποδόσφαιρο του Βελγίου, ή όσο επιθετικό έχει υπάρξει σε στιγμές το ποδόσφαιρο της Γαλλίας, ακόμη και της Κροατίας. Ακόμη και οι Αγγλοι δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με το αν αυτή η ομάδα που τους γεμίζει προσδοκίες και προκαλεί παροξυσμό στο Νησί είναι μια καλή ομάδα και ικανή να παίξει ποδόσφαιρο της κορυφαίας ποιότητας. Ομως όλα αυτά είναι παράλογες απαιτήσεις στη δεδομένη στιγμή από την πιο νεανική έκδοση της Αγγλίας, η οποία στον καιρό του Σάουθγκέιτ δεν είχε καταφέρει να νικήσει καμία από τις Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Βραζιλία σε φιλικά και επίσημα παιχνίδια. Ο Σάουθγκέιτ σου δίνει την εντύπωση ότι χρησιμοποιεί και εκμεταλλεύεται κάθε παιχνίδι, κάθε ευκαιρία, κάθε προσλαμβάνουσα παράσταση που έχει η ομάδα και οι ποδοσφαιριστές για να χτίσει τον χαρακτήρα και να δημιουργήσει το μέταλλο μιας ομάδας που διαχειρίζεται τις καταστάσεις με ψυχραιμία, καθαρό κεφάλι, συγκέντρωση και επιμονή στην εφαρμογή του αγωνιστικού πλάνου με το νεανικό θάρρος της. Για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια η Αγγλία δεν είναι απλώς ενδιαφέρουσα, όπως ήταν το 2002 ή το 2004 που ήταν γεμάτη από αστέρια, αλλά ικανή να ζήσει εποχή της δικής της κυριαρχίας στο εθνικό ποδόσφαιρο επειδή μαθαίνει να είναι αποτελεσματική και μεγαλώνει από τις νίκες που επιτυγχάνει. Μέχρι πού μπορεί να φτάσει; Την πρώτη απάντηση θα την λάβουμε την ερχόμενη Τετάρτη. Οποιο και αν είναι το αποτέλεσμα του ημιτελικού όμως, δεδομένου ότι το project του Σάουθγκέιτ θα συνεχιστεί, η εξέλιξή του έχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Κι όσο ο 47χρονος προπονητής θα συμπεριφέρεται με αυτή την ευγένεια και αυτόν τον πολιτισμό, η παρουσία του θα συνεχίζει να αποτελεί μια βαθιά ανάσα καθαρού αέρα για το ποδόσφαιρο παγκοσμίως.
ΥΓ. Εχει πλάκα να διαβάσει κανείς τα σχόλια κάτω από το Αυτή η Αγγλία είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση σημείωμά μου στις 19 Ιουνίου, μετά το πρώτο της παιχνίδι στο Μουντιάλ. Αυτό και μόνο είναι αρκετό για να θυμηθεί κανείς τις εκτιμήσεις και προσδοκίες για την Αγγλία και να αντιληφθεί κανείς πόσο καλά τα έχει καταφέρει ως εδώ ο Σάουθγκέιτ.
