Σύμβουλοι μαϊμού για υπερχρεωμένους

«Μου τηλεφώνησαν και με ρώτησαν αν έχω χρέη σε τράπεζες. Μου ζήτησαν 200 ευρώ για τα έξοδα γραφείου, 200 ευρώ για τον δικηγόρο προκειμένου να σταλεί στις τράπεζες αίτηση για εξωδικαστικό συμβιβασμό.

Μετά την αίτηση μού ζήτησαν και άλλα 200 ευρώ για την κάθε τράπεζα στην οποία θα έπρεπε να υποβάλω αίτηση», αναφέρει μια από τις καταγγελίες που έχει στα χέρια της η ΕΚΠΟΙΖΩ σχετικά με τη δράση δικηγορικών γραφείων που αναλαμβάνουν τη διεκπεραίωση υποθέσεων για υπερχρεωμένα νοικοκυριά με βάσει τον νόμο 3869/2010, γνωστό και ως «νόμο Κατσέλη». Υπό την απειλή των πλειστηριασμών χιλιάδες άτομα είδαν στον συγκεκριμένο νόμο μια σανίδα σωτήριας. Το 2011, 2.449 αιτήσεις κατατέθηκαν στα δικαστήρια της πρωτεύουσας και άλλες 5.800 σε άλλες πόλεις. Τους δύο πρώτους μήνες του 2012 οι αιτήσεις στην Αθήνα έφτασαν τις 1.010 και τις 700 στην περιφέρεια.

Οπως αναμενόταν, το ενδιαφέρον αυτό έσπευσαν να εκμεταλλευτούν αρκετοί έντιμοι δικηγόροι, αλλά και επειτήδιοι. Δεκάδες δικηγορικά γραφεία, αφού ενημερώθηκαν για τις διατάξεις του νόμου, διαφήμισαν τις υπηρεσίες τους αφήνοντας ακόμα και φυλλάδια πάνω σε παρμπρίζ αυτοκινήτων με πηχυαίους τίτλους, όπως «σβήστε όλα τα χρέη σας» ή «όσα περισσότερα χρωστάτε τόσο το καλύτερο». Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, σύμφωνα με καταγγελίες που δέχθηκε η ΕΚΠΟΙΖΩ, εταιρείες τηλεφωνούσαν τυχαία σε ανυποψίαστους πολίτες ρωτώντας τους αν οι ίδιοι ή κάποιοι από το περιβάλλον τους είχαν χρέη, και προσέφεραν «βοήθεια».

Το μεμπτό, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε στην «Κ» ο νομικός σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ Βίκτωρ Τσιαφούτης, είναι οι χρεώσεις που ζητούσαν οι συγκεκριμένες εταιρίες, χωρίς να παρέχουν καμία ουσιαστική υπηρεσία. Ορισμένοι δικηγόροι μάλιστα υποστήριζαν ότι συμμετείχαν στην κατάρτιση του νόμου, ενώ ήταν άγνωστοι τόσο στην ομάδα που συνέταξε τον νόμο (με επικεφαλής τον Δημήτρη Σπυράκο) όσο και στην κ. Λούκα Κατσέλη.

«Τέτοια φαινόμενα υπήρξαν και μάλλον υπάρχουν ακόμα. Εμείς μέσα από προγράμματα στηρίξαμε τις ενώσεις καταναλωτών και παρείχαμε ενημέρωση σε δικηγόρους για να υπάρχει ανταγωνισμός και χαμηλότερες τιμές. Προσπαθήσαμε μάλιστα να θεσπίσουμε προδιαγραφές για όσους παρέχουν συμβουλές σε θέματα δανείων και να δημιουργήσουμε μητρώο των φορέων αυτών. Σήμερα θεωρώ ότι υπάρχει καλή ενημέρωση πάνω στο θέμα, με αποτέλεσμα οι περιπτώσεις αισχροκέρδειας να μην είναι πολλές» σχολιάζει ο βασικός συντάκτης του νόμου, πρώην γενικός γραμματέας καταναλωτή Δημήτρης Σπυράκος.

Καταναλωτικές οργανώσεις, αλλά και ο κ. Σπυράκος υποστηρίζουν ότι οι συνθήκες επιβάλλουν τη δημιουργία δικτύου υποστήριξης των υπερχρεωμένων σε επίσημη βάση.

Υπηρεσίες ενημέρωσης

Προς αυτήν την κατεύθυνση έχει εκπονηθεί μελέτη, την οποία θα βρει στο γραφείο του ο καινούργιος γ.γ. καταναλωτή μόλις αναλάβει τα καθήκοντά του. Πρόκειται για υπηρεσίες ενημέρωσης των πολιτών σε θέματα χρεών που θα λειτουργούν σε επίπεδο δήμων ή καταναλωτικών οργανώσεων υπό την εποπτεία της γενικής γραμματείας. Εκτός από τα «μυστικά» στην εφαρμογή του νόμου, θα παρέχουν και συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη. Ανάλογα δίκτυα παροχής συμβουλών για την υπερχρέωση λειτουργούν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. των 17, με εξαίρεση την Ιταλία, την Ισπανία και την Ελλάδα). Στην Αυστρία μάλιστα ο αντίστοιχος θεσμός παρέχει στον υπερχρεωμένο ακόμα και παράσταση στο δικαστήριο για την εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων.

Σήμερα οι προσφυγές στα δικαστήρια για τη χρήση του εν λόγω νόμου πέφτουν βροχή. Σύμφωνα με τον λέκτορα της Νομικής Σχολής Αθηνών δικηγόρο Ιάκωβο Βενιέρη, ο οποίος συμμετείχε στην κατάρτιση του εν λόγω νόμου, εκτιμάται ότι έχουν κατατεθεί περισσότερες από 10.000 σχετικές προσφυγές. Από αυτές περίπου 5.000 έχουν εκδικαστεί, ενώ αποφάσεις έχουν εκδοθεί για περίπου 2.000 υποθέσεις. Οι μισές από αυτές δικαιώνουν τους πολίτες και, σύμφωνα με τον κ. Βενιέρη, οι απορρίψεις έχουν να κάνουν με τυπικούς και όχι ουσιαστικούς λόγους, όπως απουσία συγκεκριμένων εγγράφων. «Περισσότερες απορρίψεις βλέπουμε στα δικαστήρια με μεγάλο φόρτο εργασίας και όχι στα επαρχιακά. Γενικά θεωρώ ότι οι αποφάσεις είναι δίκαιες» σχολιάζει ο δικηγόρος. Ο διορισμός 160 νέων ειρηνοδικών αναμένεται να επιταχύνει την εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων.

Η Καθημερινή (Κώστας Ονισένκο)